على محمدى خراسانى
17
شرح مكاسب (فارسى)
نظير اينكه در اسلام آشاميدن خون و خوردن مردار تحريم شده و قرآن صريحا مىفرمايد : حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَ الدَّمُ وَ . . . ولى اگر انسانى بدان مضطر شد در حدّ ضرورت ، اكل و شرب حرام تجويز مىشود و اين را نيز قرآن در دنباله آيهء مذكور افزوده كه : إِلَّا مَا اضْطُرِرْتُمْ . [ براى اوليا خدا همهء دنيا و مافيها حكم ميته را دارد كه به قدر ضرورت از آن مىخورند ، - مىنوشند - مىپوشند - و خلاصه از لذّات آن استفاده مىكنند ، انّما الدنيا ميتة و طالبها كلاب ، ] و امّا تفسير التجارات : طريق دوّم امرارمعاش از راه معامله و مكاسب ، راه تجارت است و تفسير تجارات در جميع بيوع [ در اين كلمه دو احتمال وجود دارد : 1 - مراد جميع انواع بيع مصطلح باشد از نوع نقد و نسيهء ، صرف و سلم ، از مرابحهاى و مواضعهاى و . . . و تعبيرات بعدى به بيع و شراء ، شاهد اين احتمال است . 2 - مراد از جميع البيوع ، بيع به معناى لغوى باشد يعنى مطلق المعاوضه اعمّ از بيع مصطلح يا صلح يا هبهء معوّضه و . . . اين احتمال هم در عبارت شاهدى دارد كه : وهبته و عاريته و . . . باشد ولى احتمال اوّل اقوى است لانّه المتبادر . ] حال تفسير تجارت در همهء انواع بيع و بيان وجوه و راههاى حلال از راههاى تجارت و اينكه چه چيزهايى براى بايع بيعش جايز است و چه امورى جايز نيست ؟ همچنين براى مشترى ، خريدن چه چيزهايى مجاز است و چه امورى حرام است ؟ پس تجارت هم دو بخش دارد : 1 - بخش حلال . 2 - بخش حرام .